Maak energie leidend principe in ruimtelijke keuzes Nederland

Deze week hebben we een zienswijze ingediend op de ontwerp Nota Ruimte. Dit is een langetermijnvisie op de inrichting van Nederland.

Ruimte voor stroom: 4.000 voetbalvelden nodig

Vanwege onze ruimtebehoefte is de ontwerp Nota Ruimte een belangrijk beleidsdocument waar we nog wel wat opmerkingen over hebben om te zorgen dat het ons gaat helpen. De vraag naar elektriciteit groeit namelijk razendsnel. Dat is goed voor de verduurzaming van Nederland, maar het zet ook het hoogspanningsnet onder grote druk. De ruimte die nodig is voor nieuwe hoogspanningsstations en -verbindingen – zo’n 4.000 voetbalvelden – wordt steeds schaarser. Wij pleiten er daarom voor om energie expliciet als leidend principe te hanteren in de ruimtelijke ordening — niet als afgeleide, maar als basisvoorwaarde voor alle andere opgaven.

De urgentie is groot: het landelijke hoogspanningsnet is de ruggengraat van de energietransitie én van de Nederlandse economie. Het net moet niet alleen verduurzaming van de industrie, de groei van schone opwek en de elektrificatie van mobiliteit ondersteunen, maar ook de economische ontwikkeling en vestigingskracht van Nederland.

Belangrijke stap, maar concrete keuzes zijn nodig

Wij waarderen dat in de ontwerp Nota Ruimte wordt erkend dat het energiesysteem een randvoorwaarde is voor alle andere ruimtelijke ontwikkelingen, en dat het Rijk inzet op het versnellen van procedures. Ook sluit de gekozen koers aan op het Versnellingspakket dat we samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei hebben opgesteld. ‘De ontwerp Nota Ruimte bevat belangrijke bouwstenen voor een toekomstbestendig energiesysteem,’ zegt Robert Kuik, directeur Netwerkplanning bij TenneT. ‘Maar zonder concrete, bindende keuzes blijft het risico bestaan dat we te laat ruimte hebben om het elektriciteitsnet uit te breiden.’

Ruimtelijke sturing en vroegtijdige reservering van ruimte

Ruimtelijke keuzes bepalen waar industrie zich kan vestigen, waar bedrijven kunnen verduurzamen en waar economische groei mogelijk is. Als er niet tijdig ruimte wordt vrijgemaakt voor nieuwe stations en verbindingen, kan de elektrificatie van bedrijven, industrie en mobiliteit worden afgeremd. We roepen het Rijk daarom op om duidelijke, ruimtelijk bindende keuzes te maken, onder andere door:

• Planologische sturing op basis van Target GridHet Target Grid geeft een integraal beeld van het toekomstige elektriciteitssysteem. Door dit vroegtijdig als leidend principe te hanteren kunnen andere overheden dit meenemen in hun ruimtelijke puzzels.
• Vroegtijdig reserveren van ruimteHet proactief vastleggen van ruimte voor toekomstige netuitbreiding kan de doorlooptijd van projecten significant verkorten. 
• Invoering van een energietoets bij gebiedsontwikkelingEen energietoets borgt dat netcapaciteit en infrastructuurvisies vanaf het begin worden meegewogen bij plannen voor woonwijken, bedrijventerreinen en industrie. Dit voorkomt dat toekomstige uitbreidingen van het net worden geblokkeerd en deze bestemmingen niet op tijd aangesloten worden op het elektriciteitsnet. De energietoets kun je vergelijken met de al bestaande watertoets. 
• Borging van Wind op Zee als nationale prioriteitVoor de doelstelling van 30 GW in 2040 is het noodzakelijk om nu al ruimte te reserveren voor netten op zee, aanlanding en converterstations. 
• Consistente erkenning van het 110.000 en 150.000 volt-net als nationaal belangDe 110 en 150 kV-netten zijn cruciaal voor de verbinding tussen het landelijke en regionale net en moeten ruimtelijk worden beschermd. 

Actieve rol voor overheden bij energieplanologie

De ontwerp Nota Ruimte benoemt terecht het belang van energieplanologie: het integraal verbinden van ruimtelijke ordening en het energiesysteem. TenneT pleit ervoor dat overheden actief sturen op het vinden van ruimte voor elektriciteitsinfrastructuur, juist vanwege de omvang en urgentie van de opgave.